ശിവഗണങ്ങൾ ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച്, പരമശിവന്റെ പരിവാരങ്ങളെയും അനുചരന്മാരെയും സൈന്യത്തെയും പൊതുവായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന പേരാണ് ശിവഗണങ്ങൾ (Shivaganangal). കൈലാസപർവതത്തിൽ ശിവനോടൊപ്പം വസിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജ്ഞകൾ ശിരസാവഹിച്ച് അനുസരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാണ് ഇവർ. ഓരോ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും ശിവഗണങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ശിവഗണങ്ങൾ എന്നതുകൊണ്ട് പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്നവരെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്: ഗണപതി (വിനായകൻ): ശിവഗണങ്ങളുടെയെല്ലാം അധിപനും സർവ്വാധ്യക്ഷനുമാണ് ഗണപതി. 'ഗണപതി' എന്ന പേരിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ 'ഗണങ്ങളുടെ പതി' അഥവാ 'ഗണങ്ങളുടെ നായകൻ' എന്നാണ്. ഏതൊരു ശുഭകാര്യത്തിനും ഗണപതിയെ ആദ്യം വന്ദിക്കുന്നത് ശിവഗണങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നതിന് തുല്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശിവനും പാർവതിക്കും പുത്രനായ ഗണപതിക്ക് വിഘ്നേശ്വരൻ, ഗജാനനൻ, ലംബോദരൻ, ഏകദന്തൻ തുടങ്ങി നിരവധി പേരുകളുണ്ട്. നന്ദി (നന്ദികേശ്വരൻ): ശിവന്റെ പ്രധാന വാഹനവും പരമഭക്തനുമാണ് നന്ദികേശ്വരൻ. കൈലാസത്തിലെ ശിവന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിൽ നന്ദി കാവൽ നിൽക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ശിവലിംഗത്തിന് ...