ഹിന്ദു പുരാണവും ഐതീഹ്യവും കഥകളും

ശിശുപാല വധം: നൂറു തെറ്റുകൾക്ക് ഒടുവിലെ ശിക്ഷ

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പിതൃസഹോദരിയുടെ പുത്രനായിരുന്നു ചേദിരാജാവായ ശിശുപാലൻ. ജനിച്ചപ്പോൾ തന്നെ മൂന്ന് കണ്ണുകളും നാല് കൈകളുമുള്ള വിരൂപമായ രൂപമായിരുന്നു അവന്റേത്. ശിശുപാലൻ ആരുടെ മടിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴാണോ അവന്റെ അധികമായ അവയവങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്, ആ വ്യക്തിയുടെ കൈകൊണ്ടായിരിക്കും അവന്റെ മരണം എന്ന് ഒരശരീരി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ശിശുപാലനെ തന്റെ മടിയിൽ എടുത്തപ്പോൾ അവന്റെ അധികമായ കൈകളും കണ്ണും ഇല്ലാതായി.

മകൻ കൃഷ്ണന്റെ കൈകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെടുമെന്നറിഞ്ഞ ശിശുപാലന്റെ മാതാവ് ദുഃഖിതയായി. അവൾ കൃഷ്ണനോട് തന്റെ മകനെ കൊല്ലരുതെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു. പശ്ചാത്താപം നിറഞ്ഞ ആ അമ്മയുടെ വാക്ക് കേട്ട് കാരുണ്യവാനായ കൃഷ്ണൻ ഒരു വരം നൽകി: "അല്ലയോ മാതാവേ, നിന്റെ മകൻ എന്നെ എത്ര പരിഹസിച്ചാലും അവന്റെ നൂറു തെറ്റുകൾ ഞാൻ ക്ഷമിക്കും. എന്നാൽ നൂറ്റൊന്നാമത്തെ തെറ്റ് അവൻ ചെയ്താൽ പിന്നെ എനിക്ക് അവനെ ശിക്ഷിക്കേണ്ടി വരും."

കാലം കടന്നുപോയി, ശിശുപാലൻ അത്യന്തം ക്രൂരനും അഹങ്കാരിയുമായി മാറി. പാണ്ഡവർ നടത്തിയ രാജസൂയ യജ്ഞത്തിന്റെ വേളയിൽ, സദസ്സിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതനായ വ്യക്തിയായി ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആദരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതിൽ ക്ഷുഭിതനായ ശിശുപാലൻ കൃഷ്ണനെ മോശമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പരിഹസിക്കാൻ തുടങ്ങി. പാണ്ഡവർ കോപിച്ചുവെങ്കിലും കൃഷ്ണൻ ശാന്തനായി ഇരുന്നു. ശിശുപാലന്റെ ഓരോ അധിക്ഷേപവും കൃഷ്ണൻ എണ്ണിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

നൂറു തെറ്റുകൾ തികഞ്ഞ ശേഷവും ശിശുപാലൻ നിർത്തിയില്ല. നൂറ്റൊന്നാമത്തെ അധിക്ഷേപം ഉച്ചരിച്ച നിമിഷം കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: "ശിശുപാലാ, നിന്റെ മാതാവിന് ഞാൻ നൽകിയ വാക്ക് അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി നിന്റെ അഹങ്കാരത്തിന് അന്ത്യമായി." ഉടൻ തന്നെ ഭഗവാൻ തന്റെ സുദർശന ചക്രം പ്രയോഗിച്ചു. നിമിഷനേരം കൊണ്ട് ചക്രം ശിശുപാലന്റെ ശിരസ്സ് അറുത്തുമാറ്റി. അഹങ്കാരം നശിച്ച ശിശുപാലന്റെ ഉള്ളിലെ ആത്മാവ് ഒരു ജ്യോതിസ്സായി ഉയർന്ന് ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനിൽ തന്നെ ലയിച്ചു.

ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ അരുളി:

"ക്ഷമയ്ക്കും ഒരു പരിധിയുണ്ട്. ധർമ്മത്തിന്റെ അതിരുകൾ ലംഘിക്കുന്നവൻ എത്ര പ്രിയപ്പെട്ടവനായാലും നീതിക്ക് മുൻപിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുക തന്നെ ചെയ്യും."

ജയൻ, വിജയൻ എന്നീ വൈകുണ്ഠ ദ്വാരപാലകർക്ക് ലഭിച്ച ശാപത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ ജന്മമായിരുന്നു ശിശുപാലന്റേത്. ഈ വധത്തിലൂടെ ഭഗവാൻ അവന് മോക്ഷം നൽകുകയായിരുന്നു. തിന്മയുടെ അന്ത്യം എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിന്റെ വിജയമാണെന്ന് ഈ കഥ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

സുദർശന ചക്രം: തിന്മയെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യായുധം

ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ ശത്രുസംഹാരത്തിന് ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണു പ്രയോഗിക്കുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ ആയുധമാണ് സുദർശന ചക്രം. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗതയേറിയതും ഒരിക്കൽ തൊടുത്തുവിട്ടാൽ ലക്ഷ്യം കാണാതെ തിരികെ വരാത്തതുമായ ഈ ആയുധം വെറുമൊരു ചക്രമല്ല, മറിച്ച് സാക്ഷാൽ വിഷ്ണുചൈതന്യം തന്നെയാണ്. കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരുടെ പ്രഭയുള്ള ഈ ചക്രം തിന്മയെ നശിപ്പിക്കാനും ധർമ്മത്തെ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുമാണ് ഭഗവാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പല കഥകളുണ്ടെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് മഹാശിവനിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ഇത് നേടിയതാണ്. ഒരിക്കൽ അസുരശക്തികളെ നേരിടാൻ അതിശക്തമായ ഒരു ആയുധം ആവശ്യമായി വന്നപ്പോൾ വിഷ്ണു ഭഗവാൻ ആയിരം താമരപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് ശിവനെ പൂജിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. വിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തി പരീക്ഷിക്കാനായി ശിവൻ അതിൽ നിന്ന് ഒരു പൂവ് രഹസ്യമായി മാറ്റിവെച്ചു. പൂജയുടെ അവസാനം ഒരു പൂവ് കുറവാണെന്ന് കണ്ട ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, ഒട്ടും മടിക്കാതെ തന്റെ താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണ് (കമലനയനം) പറിച്ചെടുത്ത് ശിവന് സമർപ്പിക്കാൻ ഒരുങ്ങി.

ഈ വലിയ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതനായ പരമശിവൻ ഉടൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് വിഷ്ണുവിനെ തടയുകയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിനാശകാരിയായ 'സുദർശന ചക്രം' അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ചക്രം ലഭിച്ചപ്പോൾ ശിവൻ വിഷ്ണുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

"അല്ലയോ വിഷ്ണോ, ഈ ചക്രം പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വ തിന്മകളെയും ഇല്ലാതാക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്. നിന്റെ ഇച്ഛാനുസാരം ഇത് സഞ്ചരിക്കുകയും ശത്രുക്കളെ ഭസ്മമാക്കുകയും ചെയ്യും."

മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ സുദർശന ചക്രം പലപ്പോഴും പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിശുപാല വധം മുതൽ സൂര്യനെ മറച്ച് ജയദ്രഥനെ വീഴ്ത്താൻ അർജ്ജുനനെ സഹായിച്ചത് വരെ സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ലീലകളാണ്. ഒരിക്കൽ പ്രയോഗിച്ചാൽ ശത്രുവിന്റെ ശിരസ്സ് അറുത്തതിന് ശേഷം മാത്രമേ അത് ഭഗവാന്റെ വിരലിലേക്ക് തിരികെ എത്തുകയുള്ളൂ.

ഈ ദിവ്യായുധത്തിന്റെ കഥ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് ഈശ്വരന്റെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ആവില്ലെന്നാണ്. സുദർശനം എന്നാൽ 'നല്ല കാഴ്ച' എന്നാണ് അർത്ഥം; അത് അധർമ്മത്തിന്റെ ഇരുട്ടിനെ മാറ്റി ധർമ്മത്തിന്റെ വെളിച്ചം കൊണ്ടുവരുന്നു.

ബൃഹന്നള: അർജ്ജുനന്റെ വേഷപ്പകർച്ചയും ഉത്തരകുമാരന്റെ യുദ്ധവും

പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ വനവാസത്തിന് ശേഷം പാണ്ഡവർക്ക് ഒരു വർഷത്തെ അജ്ഞാതവാസം നയിക്കേണ്ടി വന്നു. ഈ കാലയളവിൽ ആരെങ്കിലും അവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും വനവാസത്തിന് പോകണമെന്നായിരുന്നു നിബന്ധന. പാണ്ഡവർ വിരാടരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ വിവിധ വേഷങ്ങളിൽ അഭയം തേടി. അർജ്ജുനൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വെച്ച് ഉർവ്വശി നൽകിയ ശാപത്തെ ഒരു വരമാക്കി മാറ്റി, 'ബൃഹന്നള' എന്ന പേരിൽ ഒരു നപുംസകമായി വേഷം ധരിച്ചു.

വിരാടരാജാവിന്റെ പുത്രിയായ ഉത്തരയെ നൃത്തവും സംഗീതവും പഠിപ്പിക്കുന്ന അധ്യാപികയായാണ് ബൃഹന്നള കൊട്ടാരത്തിൽ കഴിഞ്ഞത്. ലോകം വിറപ്പിച്ച ഗാണ്ടീവധാരിയായ അർജ്ജുനൻ, വളകളണിഞ്ഞ് നൃത്തം പഠിപ്പിക്കുന്നത് ആർക്കും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നാൽ അജ്ഞാതവാസത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ കൗരവർ വിരാടരാജ്യത്തെ പശുക്കളെ കവർന്നു. രാജ്യം സംരക്ഷിക്കാൻ ഉത്തരകുമാരൻ യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും കൗരവപ്പടയെ കണ്ട് ഭയന്നോടി. ഈ സമയം ബൃഹന്നള ഉത്തരകുമാരനെ തടയുകയും താൻ തേരാളിയാകാമെന്ന് ഏൽക്കുകയും ചെയ്തു.

യുദ്ധഭൂമിയിൽ വെച്ച് ബൃഹന്നള തന്റെ വേഷം അഴിച്ചുമാറ്റി അർജ്ജുനനായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. ശ്മശാനത്തിലെ വണ്ണിമരത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരുന്ന ഗാണ്ടീവം അദ്ദേഹം കയ്യിലെടുത്തു. ഗാണ്ടീവത്തിന്റെ നാദം കേട്ടപ്പോൾ തന്നെ കൗരവപ്പട ഭയന്നു വിറച്ചു. ഭീഷ്മർക്കും ദ്രോണർക്കും കർണ്ണനും എതിരെ ഒറ്റയ്ക്ക് നിന്ന് പോരാടിയ അർജ്ജുനൻ, 'സമ്മോഹനാസ്ത്രം' പ്രയോഗിച്ച് കൗരവ സൈന്യത്തെ മുഴുവൻ മയക്കി വീഴ്ത്തി. വിരാടരാജ്യത്തിന്റെ പശുക്കളെ മോചിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം വിജയിയായി തിരിച്ചെത്തി.

അർജ്ജുനന്റെ ഈ വേഷപ്പകർച്ചയെക്കുറിച്ച് പുരാണം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:

"വിധി വൈപരീത്യത്താൽ മഹാവീരന്മാർക്ക് പോലും താഴ്ന്ന വേഷങ്ങൾ കെട്ടേണ്ടി വന്നേക്കാം. എന്നാൽ ശരിയായ സമയം വരുമ്പോൾ അവരുടെ ഉള്ളിലെ വീര്യം അഗ്നി പോലെ ജ്വലിച്ചു പുറത്തുവരിക തന്നെ ചെയ്യും."

അജ്ഞാതവാസം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കിയ അർജ്ജുനൻ പിന്നീട് തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം വെളിപ്പെടുത്തി. ഉത്തരകുമാരന്റെ ഭയം മാറ്റി അവനെ ധീരനാക്കിയതും, സ്വന്തം സ്വത്വം മറച്ചുവെച്ച് ധർമ്മം സംരക്ഷിച്ചതും അർജ്ജുനന്റെ മഹത്വം വിളിച്ചോതുന്നു. ഈ കഥ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് വിനയത്തോടെ കാത്തിരുന്നാൽ ഏതൊരു പ്രതിസന്ധിയെയും മറികടക്കാമെന്നാണ്.

അർജ്ജുനന്റെ സ്വർഗ്ഗയാത്രയും ദിവ്യാസ്ത്ര ലാഭവും

പരമശിവനിൽ നിന്ന് പാശുപതാസ്ത്രം നേടിയതിന് പിന്നാലെ, തന്റെ പിതാവായ ഇന്ദ്രദേവന്റെ ക്ഷണമനുസരിച്ച് അർജ്ജുനൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രന്റെ തേരാളിയായ മാതലി ദിവ്യരഥവുമായി ഭൂമിയിലെത്തി അർജ്ജുനനെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. അമരാവതിയിലെത്തിയ അർജ്ജുനനെ ദേവന്മാർ വമ്പിച്ച സ്വീകരണത്തോടെ എതിരേറ്റു. വരാനിരിക്കുന്ന മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ അർജ്ജുനനെ പൂർണ്ണ സജ്ജനാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ സ്വർഗ്ഗവാസത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

അഞ്ചുവർഷക്കാലം അർജ്ജുനൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ താമസിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ പുത്രന് ദേവന്മാരുടെ പക്കലുള്ള അത്യന്തം വിനാശകാരികളായ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെപ്പോലും തകർക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ആയുധങ്ങളും അവ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള മന്ത്രങ്ങളും അർജ്ജുനൻ ഹൃദിസ്ഥമാക്കി. കേവലം യുദ്ധമുറകൾ മാത്രമല്ല, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഗന്ധർവ്വരാജനായ ചിത്രസേനനിൽ നിന്ന് സംഗീതവും നൃത്തവും അർജ്ജുനൻ അഭ്യസിച്ചു. ഈ കലകളാണ് പിന്നീട് വിരാടരാജധാനിയിൽ അജ്ഞാതവാസക്കാലത്ത് 'ബൃഹന്നള'യായി കഴിയാൻ അർജ്ജുനനെ സഹായിച്ചത്.

എന്നാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ സുഖഭോഗങ്ങൾ അർജ്ജുനനെ തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിപ്പിച്ചില്ല. ഒരിക്കൽ ദേവലോകത്തെ അപ്സരസ്സായ ഉർവ്വശി അർജ്ജുനനിൽ അനുരക്തയായി അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ അർജ്ജുനൻ ഉർവ്വശിയെ തന്റെ മാതാവിനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. തന്റെ പ്രണയം നിരസിച്ചതിൽ കോപിഷ്ഠയായ ഉർവ്വശി അർജ്ജുനനെ ഒരു നപുംസകമായി പോകട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ദുഃഖിതനായ അർജ്ജുനനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു:

"പുത്രാ, ഈ ശാപം നിനക്ക് ഒരു അനുഗ്രഹമായി മാറും. നിന്റെ അജ്ഞാതവാസക്കാലത്ത് ആർക്കും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത വേഷം കെട്ടാൻ ഈ ശാപം നിന്നെ സഹായിക്കും. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം നിനക്ക് നിന്റെ പഴയ രൂപം തിരികെ ലഭിക്കും."

സ്വർഗ്ഗവാസത്തിന് ശേഷം, നിവാതകവചന്മാർ എന്ന അസുരന്മാരെ വധിച്ച് ദേവലോകത്തെ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച ശേഷമാണ് അർജ്ജുനൻ ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങിയത്. കഠിനമായ പ്രയത്നത്തിലൂടെയും അച്ചടക്കത്തിലൂടെയും ഒരാൾക്ക് അസാധ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് അർജ്ജുനന്റെ ഈ സ്വർഗ്ഗയാത്ര നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ലക്ഷ്യബോധമുള്ളവർക്ക് പ്രതിസന്ധികളും ശാപങ്ങൾ പോലും വിജയത്തിലേക്കുള്ള വഴികളായി മാറുന്നു.

കിരാതാർജ്ജുനീയം: അർജ്ജുനന്റെ കഠിനതപസ്സും പാശുപതപ്രാപ്തിയും

പാണ്ഡവർ വനവാസത്തിന് പോയ കാലം. കൗരവർക്കെതിരെയുള്ള വരാനിരിക്കുന്ന മഹായുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കാൻ ദിവ്യമായ ആയുധങ്ങൾ ആവശ്യമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അർജ്ജുനൻ, പരമശിവനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി പാശുപതാസ്ത്രം നേടാനായി ഇന്ദ്രകീല പർവ്വതത്തിൽ കഠിന തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു. അർജ്ജുനന്റെ ഏകാഗ്രതയും ഭക്തിയും പരീക്ഷിക്കാനായി ശിവൻ ഒരു കിരാതന്റെ (കാട്ടാളൻ) വേഷം ധരിച്ചു. പാർവ്വതി ദേവി ഒരു കിരാതസ്ത്രീയായും ഭൂതഗണങ്ങൾ കാട്ടാളപ്പടയായും അവിടേക്ക് തിരിച്ചു.

ഈ സമയം അർജ്ജുനന്റെ തപസ്സ് തടസ്സപ്പെടുത്താൻ 'മൂകൻ' എന്ന അസുരൻ ഒരു കാട്ടുപന്നിയുടെ രൂപത്തിൽ അവിടേക്ക് പാഞ്ഞടുത്തു. അർജ്ജുനൻ ആ പന്നിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി അമ്പെയ്തു. അതേസമയം തന്നെ കിരാതവേഷധാരിയായ ശിവനും ആ പന്നിക്ക് നേരെ അമ്പെയ്തു. രണ്ട് അമ്പുകളും ഒരേസമയം പന്നിയിൽ തറച്ചു. ആ പന്നി മരിച്ചുവീണെങ്കിലും, ആരാണ് ആദ്യം അമ്പെയ്തത് എന്ന കാര്യത്തിൽ അർജ്ജുനനും കിരാതനും തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായി. തർക്കം ഒടുവിൽ വലിയൊരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് മാറി.

ലോകം വിറപ്പിക്കുന്ന ഗാണ്ടീവത്തിൽ നിന്ന് അർജ്ജുനൻ തൊടുത്ത അമ്പുകളെല്ലാം ആ കാട്ടാളന്റെ ശരീരത്തിൽ പുഷ്പങ്ങളായി മാറുന്നത് കണ്ട് അർജ്ജുനൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ഗാണ്ടീവം കൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചിട്ടും കാട്ടാളന് ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല. ഒടുവിൽ അവർ തമ്മിൽ മല്ലയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. മല്ലയുദ്ധത്തിൽ അർജ്ജുനൻ തളർന്നു വീണു. ആ നിമിഷം താൻ പൂജിച്ചിരുന്ന ശിവലിംഗത്തിൽ അർപ്പിച്ച മാല ആ കാട്ടാളന്റെ കഴുത്തിൽ കിടക്കുന്നത് അർജ്ജുനൻ കണ്ടു. അർജ്ജുനൻ ഉടൻ തന്നെ തന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് സാക്ഷാൽ പരമശിവനാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

അർജ്ജുനന്റെ വീര്യത്തിലും ഭക്തിയിലും സംപ്രീതനായ പരമശിവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഭഗവാൻ അർജ്ജുനനെ അനുഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

"അർജ്ജുനാ, നിന്റെ പരാക്രമത്തിൽ ഞാൻ സംപ്രീതനായിരിക്കുന്നു. ലോകത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ പോലും ശേഷിയുള്ള ഈ പാശുപതാസ്ത്രം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകുന്നു. ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനായി മാത്രം നീ ഇത് ഉപയോഗിക്കുക."

ശിവനിൽ നിന്ന് പാശുപതം സ്വീകരിച്ച അർജ്ജുനൻ കൂടുതൽ ശക്തനായി മാറി. ഈശ്വരൻ നമ്മെ പരീക്ഷിക്കുന്നത് തകർക്കാനല്ല, മറിച്ച് കൂടുതൽ യോഗ്യരാക്കി മാറ്റാനാണെന്ന് ഈ കഥ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. അർജ്ജുനന്റെ വിനയവും ദൃഢനിശ്ചയവുമാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഈ മഹത്തായ ലക്ഷ്യത്തിൽ എത്തിച്ചത്.