നളദമയന്തി സ്വയംവരവും പഞ്ചനളന്മാരും
ഹംസത്തിന്റെ ദൂതുവഴി നളനെ പ്രണയിച്ചു തുടങ്ങിയ ദമയന്തിയുടെ സ്വയംവരം ഭീമരാജാവ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും രാജകുമാരന്മാർ കുണ്ഡിനപുരിയിലേക്ക് ഒഴുകി. ഈ വാർത്തയറിഞ്ഞ ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വരുണൻ, യമൻ എന്നീ നാല് ദേവന്മാരും ദമയന്തിയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി.
വഴിമധ്യേ അവർ നളനെ കണ്ടുമുട്ടി. നളന്റെ അതിരറ്റ സൗന്ദര്യം കണ്ട് അസൂയ തോന്നിയ ദേവന്മാർ ഒരു തന്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. അവർ നളനോട് പറഞ്ഞു: "അല്ലയോ നള മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരാണ്. അങ്ങ് ഞങ്ങളുടെ ദൂതനായി ദമയന്തിയുടെ അടുത്ത് ചെന്ന് ഞങ്ങളിലൊരാളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അവളോട് പറയണം."
ധർമ്മസങ്കടത്തിലായ നളൻ തന്റെ പ്രണയിനിയോട് മറ്റൊരാളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ പറയാൻ നിർബന്ധിതനായി. അന്തഃപുരത്തിൽ അതിക്രമിച്ചു കടന്ന നളൻ ദമയന്തിയോട് ദേവന്മാരുടെ ആവശ്യം അറിയിച്ചു. എന്നാൽ ദമയന്തി ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു: "മനസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ നളനെ വരിച്ചുകഴിഞ്ഞു. സ്വയംവരപ്പന്തലിൽ ഞാൻ അങ്ങയെ മാത്രമേ മാല ചാർത്തൂ."
സ്വയംവരപ്പന്തലിലെ അത്ഭുതം
സ്വയംവര ദിവസം ദമയന്തി മാലയുമായി പന്തലിലെത്തി. അവിടെ ഒരേ രൂപത്തിലുള്ള അഞ്ച് നളന്മാരെ കണ്ട് അവൾ സ്തംഭിച്ചുപോയി! ദേവന്മാർ നാലുപേരും നളന്റെ അതേ രൂപം ധരിച്ച് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. യഥാർത്ഥ നളൻ ആരാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ ദമയന്തി കുഴങ്ങി. എന്നാൽ അവൾ പതറാതെ ദേവന്മാരോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു: "ഞാൻ മനസ്സുകൊണ്ട് നളനെ മാത്രമാണ് സ്നേഹിക്കുന്നതെങ്കിൽ സത്യസ്വരൂപരായ നിങ്ങൾ എനിക്ക് യഥാർത്ഥ നളനെ കാട്ടിത്തരണമേ."
സത്യം തിരിച്ചറിയുന്നു
ദമയന്തിയുടെ പാതിവ്രത്യത്തിലും ഭക്തിയിലും സംപ്രീതരായ ദേവന്മാർ അവൾക്ക് ചില സൂചനകൾ നൽകി. സൂക്ഷിച്ചു നോക്കിയ ദമയന്തി അഞ്ച് നളന്മാരിൽ ചില വ്യത്യാസങ്ങൾ കണ്ടു:
ദേവന്മാരുടെ കണ്ണുകൾ ചിമ്മുന്നില്ലായിരുന്നു, അവരുടെ പാദങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ സ്പർശിക്കാതെ ഉയർന്നുനിന്നു. അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങളിൽ പൊടിപടലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ചൂടിയ പൂക്കൾ വാടാതെ ഇരുന്നു. അവർക്ക് നിഴലുമില്ലായിരുന്നു.
യഥാർത്ഥ നളന്റെ കണ്ണുകൾ ചിമ്മുന്നുണ്ടായിരുന്നു, പാദങ്ങൾ മണ്ണിൽ ഉറച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസ്ത്രത്തിൽ പൊടിയുണ്ടായിരുന്നു, ചൂടിയ മാലയിലെ പൂക്കൾ വാടാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. ഏറ്റവും പ്രധാനമായി അദ്ദേഹത്തിന് ഭൂമിയിൽ ഒരു നിഴൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ കണ്ടുപിടിച്ച ദമയന്തി സന്തോഷത്തോടെ യഥാർത്ഥ നളന്റെ കഴുത്തിൽ മാല ചാർത്തി. അവളുടെ ബുദ്ധിശക്തിയെയും ഉറച്ച മനസ്സിനെയും ദേവന്മാർ അനുഗ്രഹിച്ചു. ഓരോ ദേവനും നളന് ഓരോ വരങ്ങൾ നൽകി: ഇന്ദ്രൻ യജ്ഞങ്ങളിൽ നേരിട്ട് വരാമെന്നും, അഗ്നി വിളിക്കാതെ തന്നെ കൂടെയുണ്ടാകുമെന്നും, വരുണൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ ജലം നൽകുമെന്നും, യമൻ ധർമ്മനിഷ്ഠ നൽകുമെന്നും അനുഗ്രഹിച്ചു.
സത്യമായ സ്നേഹത്തിന് മുന്നിൽ ദേവന്മാർ പോലും വഴിമാറിക്കൊടുക്കുമെന്ന വലിയ സത്യമാണ് ഈ കഥ നമുക്ക് പറഞ്ഞുതരുന്നത്.