പുരാണകഥകൾ – 05

ഭക്തനെ തൊട്ടപ്പോൾ ദുർവാസാവിനെ പിന്തുടർന്ന ദിവ്യായുധം

അംബരീഷ മഹാരാജാവിന്റെയും ദുർവാസാവ് മഹർഷിയുടെയും കഥ

ചില ശക്തികൾക്ക് മുന്നിൽ ലോകം മുഴുവൻ തലകുനിക്കും. എന്നാൽ സ്നേഹത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും മുന്നിൽ ആ ശക്തികൾക്കുപോലും വഴിമാറേണ്ടിവരും.

അത്തരമൊരു സംഭവമാണ് അംബരീഷ മഹാരാജാവിന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടായത്.

മധുവനം ഭരിച്ചിരുന്ന മഹാനായ രാജാവായിരുന്നു അംബരീഷൻ. സമ്പത്തും അധികാരവും സൈന്യവും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ അതൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ചിരുന്നില്ല. രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്ത മുഴുവൻ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിലായിരുന്നു.

രാജാവിന്റെ കണ്ണുകൾ ഭഗവാന്റെ രൂപം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ചെവികൾ ഭഗവാന്റെ കഥകൾ കേൾക്കാൻ കൊതിച്ചു. കൈകൾ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കാനും ദരിദ്രരെ സഹായിക്കാനും ഉപയോഗിച്ചു. കാലുകൾ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് നടന്നു. മനസ്സ് എപ്പോഴും നാരായണന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.

അംബരീഷന് ഭക്തി ഒരു ആചാരം മാത്രമായിരുന്നില്ല. അതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം.

ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹം ഒരു വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഓരോ ഏകാദശിയിലും ഉപവസിച്ച് ദ്വാദശി ദിവസം വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു ആ വ്രതത്തിന്റെ രീതി.

വ്രതത്തിന്റെ അവസാന ദിവസം അടുത്തെത്തി.

മധുവനം ഭക്തിയുടെയും പ്രാർത്ഥനയുടെയും അന്തരീക്ഷത്തിലായിരുന്നു. രാജാവും രാജ്ഞിയും പുരോഹിതന്മാരും വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു. ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്തി. ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും നൽകി.

അന്ന് ദ്വാദശി ദിവസം വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ട സമയമായിരുന്നു.

അപ്പോഴാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായി മഹർഷി ദുർവാസാവ് രാജകൊട്ടാരത്തിലെത്തിയത്.

കോപത്തിന് പേരുകേട്ട മഹർഷിയായിരുന്നു ദുർവാസാവ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം വലിയ ഭാഗ്യമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുപോലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കോപം വലിയ അപകടമായും.

രാജാവ് മഹർഷിയെ കണ്ടയുടൻ എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിച്ചു.

“മഹർഷേ, അങ്ങയുടെ വരവ് ഞങ്ങളുടെ ഭാഗ്യമാണ്. ദയവായി ഇന്നത്തെ ഭക്ഷണം ഞങ്ങളോടൊപ്പം സ്വീകരിക്കണം.”

ദുർവാസാവ് സമ്മതിച്ചു.

“ഞാൻ സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് വരാം. അതിനുശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കാം.”

അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം നദിയിലേക്ക് പോയി.

രാജാവ് കാത്തിരുന്നു.

പക്ഷേ സമയം കടന്നുപോയി. ദ്വാദശി വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ട സമയം അടുത്തെത്തി. ആ സമയത്തിനുള്ളിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ വ്രതത്തിന്റെ നിയമം തെറ്റും.

രാജാവ് ആശങ്കയിലായി.

മഹർഷി തിരിച്ചെത്തിയിട്ടില്ല. അദ്ദേഹത്തെ കാത്തിരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും ശരിയല്ല.

പുരോഹിതന്മാരെയും പണ്ഡിതന്മാരെയും വിളിച്ച് രാജാവ് അഭിപ്രായം ചോദിച്ചു.

അവർ ആലോചിച്ചു.

“മഹാരാജാവേ, ദ്വാദശി സമയം കഴിഞ്ഞുപോകാൻ പാടില്ല. അതേസമയം അതിഥിയെ അപമാനിക്കുകയും അരുത്. വെള്ളം മാത്രം കുടിക്കുന്നത് വ്രതം അവസാനിപ്പിച്ചതായും ഭക്ഷണം കഴിച്ചതായും കണക്കാക്കാം.”

രാജാവ് കുറച്ചുനേരം ചിന്തിച്ചു.

അവസാനം അദ്ദേഹം അല്പം വെള്ളം കുടിച്ചു. മഹർഷി മടങ്ങിയെത്തിയശേഷം മാത്രമേ ഭക്ഷണം കഴിക്കൂ എന്നും തീരുമാനിച്ചു.

എന്നാൽ നദിയിൽനിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയ ദുർവാസാവ് സംഭവമറിഞ്ഞപ്പോൾ ക്രോധം കൊണ്ട് വിറച്ചു.

“രാജാവേ! അതിഥിയെ കാത്തിരിക്കാതെ നീ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുവോ?”

അംബരീഷൻ വിനയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

“മഹർഷേ, അങ്ങയെ അപമാനിക്കാൻ ഞാൻ ഒന്നും ചെയ്തിട്ടില്ല. വ്രതത്തിന്റെ സമയം അവസാനിക്കാതിരിക്കാനാണ് വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ചത്. അങ്ങയുടെ വരവിനായി തന്നെയാണ് ഞാൻ കാത്തിരിക്കുന്നത്.”

പക്ഷേ ദുർവാസാവിന്റെ കോപം ശമിച്ചില്ല.

“നിന്റെ ഭക്തിയുടെ അഹങ്കാരം ഞാൻ ഇപ്പോൾ കാണിച്ചുതരാം!”

മഹർഷി തന്റെ ജടയിൽനിന്ന് ഒരു മുടി പറിച്ചെടുത്ത് നിലത്തടിച്ചു. അതിൽനിന്ന് ഭയാനകമായ ഒരു കൃത്യ എന്ന രാക്ഷസരൂപം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

തീ പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന കണ്ണുകൾ. ഭീകരമായ രൂപം. കൈകളിൽ ആയുധങ്ങൾ.

അത് അംബരീഷനെ കൊല്ലാനായി പാഞ്ഞടുത്തു.

രാജാവ് അനങ്ങിയില്ല.

അദ്ദേഹം ആയുധമെടുത്തില്ല. സൈന്യത്തെ വിളിച്ചില്ല. രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചുമില്ല.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് നാരായണനിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.

അപ്പോൾ സംഭവിച്ചു.

ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സുദർശനചക്രം ആകാശത്തുനിന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതിന്റെ പ്രകാശം ചുറ്റുമുള്ള ഇരുട്ടിനെ ഇല്ലാതാക്കി. കൃത്യയുടെ നേരെ പാഞ്ഞെത്തിയ ചക്രം നിമിഷനേരംകൊണ്ട് അവളെ നശിപ്പിച്ചു.

പക്ഷേ അതോടെ സംഭവം അവസാനിച്ചില്ല.

സുദർശനചക്രം ദുർവാസാവിന്റെ നേരെ തിരിഞ്ഞു.

മഹർഷി ഭയന്നു. ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഓടി.

അദ്ദേഹം ആകാശത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. ഭൂമിയും സ്വർഗ്ഗവും കടന്നു. ആദ്യം ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കലെത്തി.

“പ്രജാപതേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണം! വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രം എന്നെ പിന്തുടരുകയാണ്.”

ബ്രഹ്മാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു:

“മഹർഷേ, ഈ വിഷയത്തിൽ എനിക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കെതിരെ എനിക്ക് പ്രവർത്തിക്കാനാവില്ല.”

ദുർവാസാവ് അവിടെനിന്ന് കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി. ശിവന്റെ മുന്നിൽ അഭയം തേടി.

“മഹാദേവാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണം!”

ശിവനും നിസ്സഹായനായി.

“ദുർവാസാ, ഭഗവാന്റെ ആയുധത്തെ തടയാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല. നീ നാരായണന്റെ അടുക്കൽ പോകുക.”

അവസാനം ദുർവാസാവ് വൈകുണ്ഠത്തിലെത്തി.

അവിടെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മുന്നിൽ വീണു.

“നാരായണാ! എന്നെ രക്ഷിക്കണം. അങ്ങയുടെ സുദർശനചക്രം എന്നെ പിന്തുടരുന്നു.”

ഭഗവാൻ ശാന്തമായി പറഞ്ഞു:

“മഹർഷേ, ഞാൻ എന്റെ ഭക്തന്മാരുടെ സ്നേഹത്താൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവനാണ്. എന്റെ ഭക്തർ എന്നെ അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു. അവരുടെ സന്തോഷവും ദുഃഖവും എന്റേതാണ്. നീ അംബരീഷനെ അപമാനിച്ചു. അതിനാൽ അവനോട് ക്ഷമ ചോദിക്കാതെ ഈ ചക്രം നിന്നെ വിട്ടുപോകില്ല.”

ദുർവാസാവ് അത്ഭുതപ്പെട്ടു.

ദേവന്മാരുടെ ലോകം മുഴുവൻ ചുറ്റിയിട്ടും തനിക്ക് രക്ഷ ലഭിച്ചില്ല. അവസാനം ഭഗവാൻ തന്നെ തന്റെ ഭക്തന്റെ അടുക്കലേക്ക് മടങ്ങാൻ പറയുന്നു!

അദ്ദേഹം ഉടൻ മധുവനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു.

അവിടെ അംബരീഷൻ ഇപ്പോഴും കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു. മഹർഷി പോയതുമുതൽ രാജാവ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ കോപമോ പ്രതികാരമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

ദുർവാസാവ് രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വീണു.

“മഹാരാജാവേ, എന്നോട് ക്ഷമിക്കണം. എന്റെ കോപം എന്നെ അന്ധനാക്കി. ദയവായി എന്നെ രക്ഷിക്കണം.”

അംബരീഷൻ ഉടൻ കൈകൾ കൂപ്പി.

“മഹർഷേ, അങ്ങ് എഴുന്നേൽക്കണം. അങ്ങയോട് എനിക്ക് യാതൊരു വിരോധവുമില്ല.”

അദ്ദേഹം ഭഗവാന്റെ സുദർശനചക്രത്തോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു.

“ഭഗവാന്റെ ദിവ്യായുധമേ, അങ്ങയുടെ ശക്തി ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കാനാണ്. മഹർഷിയോട് കരുണ കാണിക്കണം. അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു ദോഷവും സംഭവിക്കരുതേ.”

രാജാവിന്റെ പ്രാർത്ഥന കേട്ടതോടെ സുദർശനചക്രം ശാന്തമായി. അതിന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന പ്രകാശം അപ്രത്യക്ഷമായി. ദുർവാസാവിന്റെ ജീവൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.

മഹർഷി അംബരീഷനെ നോക്കി.

ഒരു രാജാവിന് ഇത്രയും ക്ഷമയുണ്ടാകുമോ? തന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ വന്നവനോട് പോലും ഇത്രയും കരുണ കാണിക്കാൻ കഴിയുമോ?

അദ്ദേഹം രാജാവിനെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

അംബരീഷൻ അപ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരുന്നില്ല. മഹർഷി ഭക്ഷണം സ്വീകരിച്ചശേഷം മാത്രമാണ് രാജാവ് വ്രതം അവസാനിപ്പിച്ചത്.

അധികാരത്തിന്റെ ശക്തിയല്ല, ഭക്തിയുടെ മഹത്വമാണ് ആ ദിവസം ലോകം കണ്ടത്.

കഥയുടെ ഉള്ളടക്കം

അംബരീഷൻ ദുർവാസാവിനെ തോൽപ്പിച്ചില്ല. അദ്ദേഹത്തെ ശിക്ഷിച്ചുമില്ല. സ്വന്തം ഭക്തിയിലും ക്ഷമയിലും ഉറച്ചുനിന്നു. കോപം മഹർഷിയെ അലട്ടിയപ്പോൾ ക്ഷമ അദ്ദേഹത്തെ രക്ഷിച്ചു.

ജീവിതത്തിൽ ചിലപ്പോൾ നമുക്ക് തിരിച്ചടിക്കാൻ കഴിയും. പക്ഷേ തിരിച്ചടിക്കാതിരിക്കാനുള്ള മനസ്സാണ് യഥാർത്ഥ ശക്തി.

ദുർവാസാവ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം മാത്രമാണ് അംബരീഷൻ സ്വന്തം ഭക്ഷണം സ്വീകരിച്ചത്. ഒരു വർഷം നീണ്ട വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ രാജാവിന് അപ്പോഴും സ്വന്തം വിശപ്പിനേക്കാൾ അതിഥിയുടെ സംതൃപ്തിയായിരുന്നു പ്രധാനം.

ദുർവാസാവ് രാജാവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിച്ചു. ഒരു മഹർഷിക്ക് പോലും തന്റെ കോപത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, ഒരു രാജാവിന് തന്റെ മനസ്സിനെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിഞ്ഞുവെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

കാലം കടന്നുപോയി. അംബരീഷൻ തന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ചു. പിന്നീട് വനത്തിലേക്ക് പോയി. മനസ്സ് മുഴുവൻ വാസുദേവനിൽ ഉറപ്പിച്ച് ജീവിതത്തിന്റെ ശേഷിച്ച കാലം ഭഗവത് ചിന്തയിൽ ചെലവഴിച്ചു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഒരു കാര്യം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു: ഭക്തി എന്നത് പ്രാർത്ഥനകൾ ചൊല്ലുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. നമ്മുടെ പെരുമാറ്റത്തിലും ക്ഷമയിലും മറ്റുള്ളവരോടുള്ള കരുണയിലും അത് തെളിയണം.

പുരാണത്തിലെ ഉറവിടം

• പുരാണം: ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണം

• സ്കന്ധം: 9

• അധ്യായം: 4 – അംബരീഷ മഹാരാജാവിനെ ദുർവാസാവ് അപമാനിക്കുന്നത്

• അധ്യായം: 5 – ദുർവാസാവിന് രക്ഷ ലഭിക്കുന്നത്

• പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ: അംബരീഷൻ, ദുർവാസാവ്, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ

• പ്രധാന ആശയം: ഭക്തി, ക്ഷമ, അതിഥിസൽക്കാരം, അഹങ്കാരത്തിന്റെ അപകടം.

ഈ കഥയുടെ സംഭവക്രമം ഭാഗവതത്തിലെ വിവരണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. സംഭാഷണങ്ങളും ചില രംഗവിവരണങ്ങളും വായനാസുഖത്തിനായി സാഹിത്യരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചതാണ്.

രചന: അനന്തൻ